Als screeningsinstrument voor overgewicht wordt vaak de buikomvang gebruikt omdat deze een goede indicatie geeft van de hoeveelheid abdominaal en totaal lichaamsvet welke cardiovasculair risico beter voorspelt dan BMI. Bij mannen wordt een grenswaarde 102 cm gehanteerd voor een ernstig verhoogd risico op metabole complicaties, bij vrouwen ligt deze grenswaarde bij 88 cm (WHO 2000).
De middelomtrek (MO) wordt gemeten op een punt dat halverwege tussen de bekkenkam onder de onderste rib ligt.

De buikomvang is sterk gecorreleerd aan de hoeveelheid buikvet, en minder aan hoeveel spiermassa. De hoeveelheid visceraal buikvet, (vet aanwezig in de buikholte, binnen het buikvlies, dichtbij, rondom en in de organen) is de belangrijkste risicofactor voor het optreden van type 2 diabetes en hart- en vaatziekten. Behalve de goede voorspellende waarde van een grote buikomvang op ziekte is een voordeel de eenvoud van meting (Lean 1995). De buikomvang is gemakkelijk te meten door zowel de professional als het individu... Nadeel van de buikomvang is dat definities verschillen voor man- en vrouw en dat er beperkingen zijn aan te voeren op de definities van grenzen voor een te grote of te kleine buikomvang (Molarius 1998). De WHO heeft de grenzen overgenomen die zijn gepresenteerd door Lean et al in hun aanbevelingen voor de definitie van overgewicht, vanwege het belang van de buikomvang.

In: Am J Clin Nutr 2005;81:555-63, Wang et al, Comparison of abdominal adiposity and overall obesity in predicting risk of type 2 diabetes among men wordt door Wang aangetoond dat de buikomvang een betere voorspellende maat is dan de middel/heup ratio. Het nadeel van het gebruik van de Waist-hip-ratio is dat niet duidelijk is of de middel of de heupomtrek afwijkend is (IJO 1995;19:644-52, Allison, Paultre et al, Statistical considerations regarding the use of ratios to ajust data).

Hoe jonger men een grote buikomvang heeft, hoe groter de relatieve risico’s zijn op het ontwikkelen van co-morbiditeit (Eur J Clin Nutr 2000 Jun;54 Suppl 3:S33-9, Seidell, Visscher, Body weight and weight change and their health implications for the elderly). 

Hoe jonger men een hoge BMI heeft, hoe groter de relatieve risico's op ziekte en sterfte (Arch. Int. Med. 2004; 164:1413-20, Visscher, Rissanen et al. Obesity and unhealthy life years in adult Finns). 

Het meten van de buikomvang is zinvol wanneer de diagnose overgewicht gesteld wordt, en indien er bij een BMI ≥ 25 kg/m2 comorbiditeit is vastgesteld, bijvoorbeeld hypertensie, hypercholesterolemie of een gestoorde glucosetolerantie of diabetes mellitus.
*The Lancet, vol.351, March 21, 1998, Lean, Han, Seidell, Impairment of health and quality of life in people with large waist circumference.