|
Diagnostiek van overgewicht
|
|
Wat is overgewicht?
Overgewicht en obesitas worden gedefinieerd als een abnormale of buitensporige opeenhoping van vet dat de gezondheid kan beïnvloeden (http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs311/en/index.html)
Body mass index (BMI) is een eenvoudige index van gewicht-naar-lengte welke algemeen wordt gebruikt om overgewicht en obesitas te definiëren in volwassen populaties en individuen. Het wordt gedefinieerd als het gewicht in kg gedeeld door lengte in het kwadraat in meters (kg/m2).
BMI is de meest bruikbare maat voor overgewicht en obesitas voor gebruik in een algemene populatie omdat deze voor volwassen mannen en vrouwen van alle leeftijden gelijk is. Het kan echter worden beschouwd als een grove maat aangezien de BMI het niet bij elke individu in dezelfde mate correspondeert met de hoeveelheid vet.
Overgewicht is een chronische ziekte waarbij een zodanige overmatige vetstapeling in het lichaam bestaat dat dit aanleiding geeft tot gezondheidsrisico's (WHO 2000).
In deze definitie worden een aantal belangrijke elementen aangeven:
- Overgewicht is een ziekte: dat betekent dat er medische aandacht op het gebied van preventie, diagnostiek en behandeling voor nodig is en dat deze toestand niet alleen maar beschouwd kan worden als een ongemak.
- Deze ziekte is chronisch: dit houdt in feite in dat obesitas een levenslang probleem is, waarvoor voortdurende aandacht nodig is en op dit moment geen genezing bestaat.
- De vetstapeling moet zodanig zijn dat dit leidt tot gezondheidsproblemen: dit verwijst naar de totale hoeveelheid lichaamsvet enerzijds en de vetverdeling anderzijds.
Met vet in de buikholte loopt iemand meer risico op chronische aandoeningen dan met vet in de billen of de heupen. Met de weegschaal en lengtemeter en m.b.v. de BMI is een redelijke indicatie te geven van de vetopslag en daarmee van de gezondheidsrisico's. Bij volwassenen wordt als aanvullend diagnostisch criterium de buikomvang of middelomtrek voorgesteld (zie buikomvang bepalen). De beperkingen van de Body Mass index zijn recent door (Kok et al; 2004) beschreven.
Wanneer spreken we over overgewicht respectievelijk obesitas?
Volwassenen
Tabel 1 Classificatie van overgewicht bij volwassenen
|
Classificatie
|
BMI (kg/m2)
|
risico op comorbiditeit
|
|
Normaal gewicht
|
18,5-24,9
|
gemiddeld
|
|
Overgewicht
|
25-29,9
|
verhoogd
|
|
Obesitas
|
|
|
|
- niveau I
|
30-34,9
|
matig verhoogd
|
|
- niveau II
|
35-39,9
|
ernstig verhoogd
|
|
- niveau III
|
>40-70
|
zeer ernstig verhoogd
|
Bronnen: WHO 2000, CBO Multidisciplinaire richtlijn behandeling obesitas, 2008.
Kinderen
Bij kinderen is de definitie voor overgewicht en obesitas afhankelijk van de leeftijd (zie diagnostiek van overgewicht bij kinderen).
Tabel Internationale criteria voor de signalering van overgewicht en obesitas bij jongens en meisjes (Bron: Hirasing RA et al. Ned Tijdschr Geneeskd 2001;145:1303-8)
|
Leeftijd
(jaren)
|
jongens
BMI
|
BMI
|
meisjes
BMI
|
BMI
|
|
|
afkapwaarde overgewicht
|
afkapwaarde
obesitas
|
afkapwaarde overgewicht
|
afkapwaarde
obesitas
|
|
2
|
18,41
|
20,09
|
18,02
|
19,81
|
|
3
|
17,89
|
19,57
|
17,56
|
19,36
|
|
4
|
17,55
|
19,29
|
17,28
|
19,15
|
|
5
|
17,42
|
19,30
|
17,15
|
19,17
|
|
6
|
17,55
|
19,78
|
17,34
|
19,65
|
|
7
|
17,92
|
20,63
|
17,75
|
20,51
|
|
8
|
18,44
|
21,60
|
18,35
|
21,57
|
|
9
|
19,10
|
22,77
|
19,07
|
22,81
|
|
10
|
19,84
|
24,00
|
19,86
|
24,11
|
|
11
|
20,55
|
25,10
|
20,74
|
25,42
|
|
12
|
21,22
|
26,02
|
21,68
|
26,67
|
|
13
|
21,91
|
26,84
|
22,58
|
27,76
|
|
14
|
22,62
|
27,63
|
23,34
|
28,57
|
|
15
|
23,29
|
28,30
|
23,94
|
29,11
|
|
16
|
23,90
|
28,88
|
24,37
|
29,43
|
|
17
|
24,46
|
29,41
|
24,70
|
29,69
|
|
18
|
25,00
|
30,00
|
25,00
|
30,00
|
|
19
|
25,00
|
30,00
|
25,00
|
30,00
|
|
20
|
25,00
|
30,00
|
25,00
|
30,00
|
|
21
|
25,00
|
30,00
|
25,00
|
30,00
|
|
|
|