Inleiding: Overgewicht is een sterk groeiend gezondheidsprobleem in Nederland, vanwege de toenemende prevalentie onder kinderen en volwassenen en de risico’s die daarmee
gepaard gaan. Daarom is in het Grote Steden Beleid de aanpak van overgewicht bij 0-19
jarigen als doelstelling geformuleerd voor 2005-2009 met als output: ‘het aantal 0-19
jarigen met overgewicht en voor wie gezondheidsinterventies worden ingezet’. Om de
prevalentie van overgewicht en obesitas te volgen, hebben TNO Kwaliteit van Leven en
het Kenniscentrum Overgewicht van het VUmc, van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) opdracht gekregen de mogelijkheden voor een overgewichtmonitor te inventariseren en het verkrijgen van recente prevalentie cijfers. In de ontwikkeling van de Monitor Overgewicht is nauw samengewerkt met de Lokale en Nationale Monitor Jeugdgezondheid (Monitor JGZ), van GGD Nederland, Z-org, (organisatie van zorgondernemers), TNO-KvL en RIVM. Voor een uniforme signalering van overgewicht en obesitas in de JGZ is het signaleringsprotocol opgesteld.
Resultaten: Vergelijking drie schooljaren GGD Eemland:In de prevalentie van overgewicht en obesitas is geen trend zichtbaar in de drie achtereenvolgende schooljaren; 2001-2002, 2002-2003 en 2003-2004. Overgewicht komt significant meer voor in klas 2 voortgezet onderwijs dan in groep 2 basisonderwijs. Meer meisjes dan jongens hebben op jongere leeftijd (groep 2 basisonderwijs) overgewicht.
Prevalentie overgewicht en obesitas 2002-2004: (4 t/m 15 jaar) Bij jongens is de prevalentie van overgewicht gemiddeld 13,5%, bij meisjes 16,7%. Vooral voor jongens stijgt de prevalentie met de leeftijd. De prevalentie van obesitas is voor jongens gemiddeld 2,9%en voor meisjes 3,3.
Vergelijking prevalentie 2002-2004 met 1997: Na weging van de aantallen kinderen per gebied naar landelijke cijfers, blijkt er een stijging te zijn in de prevalentie van overgewicht en obesitas in 2002-2004 vergeleken met de Vierde Landelijke Groeistudie in 1997. Voor jongens is de toename significant (p<0,05) vanaf 8 jaar, voor meisjes al vanaf 7 jaar, met uitzondering van 9- en 10-jarige meisjes. De prevalentie van overgewicht is bij 5-jarige jongens gestegen van 8,3% naar 10,0% en bij 5-jarige meisjes van 9,5% naar 14,6%. Voor 10-jarigen is de prevalentie bij jongens van 6,9% naar 14,9% gestegen en bij meisjes van 13,4% naar 16,9%.
Conclusies en aanbevelingen: Uit de cijfers blijkt een toename van overgewicht, maar met name van obesitas. Daarmee is duidelijk dat de obesitas epidemie zich ook in Nederland voortzet. Interventies ter voorkoming van overgewicht en obesitas zijn daarom noodzakelijk. Deze interventies dienen op (kosten)effectiviteit te worden geëvalueerd. De JGZ is de
aangewezen instantie voor signalering en preventieve interventies. Vroegsignalering lijkt met name bij meisjes noodzakelijk, omdat de prevalentie van overgewicht bij meisjes op vijfjarige leeftijd al hoog is. Hiertoe is het waarschijnlijk ook nodig om seksespecifieke interventieprogramma’s aan te raden, omdat meisjes op jongere leeftijd dan jongens te zwaar worden. De al ontwikkelde standaarden van de Lokale en Nationale Monitor Jeugdgezondheid moeten in de Nederlandse JGZ worden toegepast. Het hebben van elektronische registratie in de JGZ zal het verkrijgen van gegevens vergemakkelijken. Op korte termijn zullen veel organisaties echter nog afhankelijk zijn van schriftelijke registraties. Onderzocht moet worden of in de JGZ volgens het (signalerings)protocol wordt gemeten en geregistreerd, om de vergelijkbaarheid van de gegevens van verschillende JGZ organisaties te kunnen bepalen.

Full text